İçinde asbestin de bulunduğu mineraller, iklim değişikliği ile gayrette kullanılabilir

İnsan kaynaklı iklim değişikliği ile gayret ederken CO2 salınımını azaltmanın yanında atmosfere saldığımız CO2’yu da bir formda yakalayıp hapsetmemiz gerekiyor. Araştırmacıların ağır mesai harcadığı ve alternatifler üretmek için baş patlattığı karbon yakalama faaliyeti için maden kazılarından arta kalan mineral atıklar değerli bir potansiyel barındırıyor. Bu alanda çalışmalar yürüten Caleb Woodall ise tarafını hayli berbat bir şöhrete sahip olan asbeste çevirmiş durumda.

Kanserojen bir mineral olan asbestin CO2 ile tepkiye girmesi sonucu magnezit üzere magnezyum karbonat minarellerinin ortaya çıktığını ve bunların da CO2’yu binlerce yıl boyunca saklayabildiğini bilen Woodall, gerçek hayatta çok yavaş işleyen bu süreci hızlandırmanın yollarını arıyor.

Woodall’un haricinde farklı birçok bilim beşerinin da araştırma yaptığı bu alandaki birinci maksat, maden hafriyatları sırasında açığa çıkan bu minerallerle hafriyatlar sırasında oluşan karbon emisyonlarını dengelemeye çalışmak. Çalışmaların sonuncu hedefi ise asbestin de içinde bulunduğu mineralleri maliyet aktif bir formda kazıp çıkararak bunları ek karbon emisyonu oluşturmadan atmosferdeki CO2’yi yakalamak için kullanmak olarak dikkat çekiyor.

Hakikat tanımı bulmak kıymetli

Tabiatın karbon döngüsü sürecinde başvurduğu ana sistem olan mineralizasyon, çok uzun ve yavaş işleyen bir süreç sonunda magnezyum ve kalsiyum üzere CO2’yi hapsedebilecek mineralleri farklı yapılar halinde ebedi istinatgâhları olan kaya oluşumlarının içine yolluyor. Aslında tabiatta, atmosfere saldığımız ve salacağımız CO2’yi hapsedecek kâfi ölçüde mineral olmasına karşın bunlar çoğunlukla kayalar içinde bulunduğundan gezegenimizi ısıtan sera gazı ile etkileşime giremiyor. Bu mineraller, kayalardan bir biçimde sızmaya başlasalar bile istenen tepki uzun bir vakit diliminde ortaya çıkıyor.

Süreci hızlandırmak isteyen araştırmacıların başvurabilecekleri fizikî ve kimyasal formüller yok değil. Örneğin CO2 yakalama özelliği bulunan minerallerin ortaya çıkarılması için ilgili gereçlerin kazılıp çıkarılması ve akabinde küçük modüller halinde öğütülerek ince bir katman halinde etrafa serpilmesi üzere fizikî tahlillerin yanı sıra asit ya da sıcaklıkla bunların çıkarılması üzere kimyasal formüller kelam konusu. Lakin CO2 oranlarını azaltmaya çalışırken daha çok CO2 salınımı yapmamak için hakikat tanımı kullanmak değerli.

Caleb Woodall ile çalışan bir öteki bilim insanı ise British Columbia Üniversitesi’nden Prof. Gregory Dipple. Maden kazılarından kalan artıkları kullanarak CO2 yakalama çalışmaları yapan Dipple ve grubu, yürüttükleri bir deneyde suyla zenginleştirdikleri maden artıklarının CO2 ile tepkiye girerek katı bir hale dönüşmesini bekliyor.  

Woodall’ın asbeste yönelik araştırması ise bunun ince bir katman halinde yere yayılıp havayla daha fazla tepkiye girmesini sağlamak yahut konsantre haldeki CO2’yi bu gerece enjekte etmek üzere fikirler etrafında şekilleniyor. Hatta araştırmacı, daha çok ölçüde havanın asbestle tepkiye girmesi için büyük pervaneler kullanılması fikrini dahi ortaya atmış. Woodall, vakit içinde bu sürecin sonucunda ortaya magnezyum ya da kalsiyum karbonat temelli ve zararsız kalıntılar yahut kayaçlar oluşacağını ön görmüş. Araştırmacıya nazaran asbesti bu biçimde dönüştürmek, madenin bulunduğu bölgenin de temizlenmesi manasına geliyor.

Tahlil gerektiren problemler mevcut

İnsan hayatı için epey tehlikeli olan asbestle bu halde oynanması ve denemeler sırasında hava yoluyla yahut öbür bir biçimde etrafa ne kadar asbest saçılacağının hesabını yapmak ise hiç de kolay değil. İçerdiği sıhhat riskleri yüzünden asbestle bu çeşit deneylerin yapılıp yapılamayacağı yönelik yetkili kurumların müsaade verip vermeyeceği konusu ise büyük bir muamma.

Yararlı olduğu ispatlansa ve gerekli müsaadeler alınsa dahi asbestli ya da başka maden alanlarında yakalanacak CO2, dünya genelinde salınan ölçünün çok çok altında olacak. Hedeflenen ölçüde CO2 yakalanması için çok daha fazla maden hafriyatı yapılması lazım ve bu da daha çok güç tüketimi manasına gelmekte.

Bu ve bunun üzere daha birçok farklı etmen, Woodall ve onun üzere düşünen bilim insanlarının önünde aşılması gereken mahzurlar olarak duruyor. Ama araştırmacıların bu halde ortaya koyduğu bakış açıları ileride çok daha aktif ve zararsız tahlillerin geliştirilmesine de liderlik edebilir. Bakalım insanoğlunun iklim değişikliği ile gayreti ne formda ilerleyecek.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir