Süratli Radyo Patlamalarının Kaynağı ile İlgili Yeni Çalışma

Süratli radyo patlamaları ismi verilen uzaydan gelen gizemli ve güçlü radyo patlamaları, uzun bir devrandır gökbilimcilerin merceğinde yan alıyor. Ama bu sinyallerin birden fazla, radyo olgularında bir milisaniyeden kısa vadelerde yanıp sönüyorlar. Tek bir ani atış meydana geldiği için gizemli radyo sinyallerinin izlenmesi hayli güçlükle. 

Gökbilimcilerin yaptığı yeni bir çalışma, bu sinyallerin izlenmesinin imkansız değil, yalnızca güç olduğunu göstermiş oldu. Gökbilimciler, geçtiğimiz aylarda birinci sefer gizemli bir tek seferlik radyo sinyalini takip edebilmeyi başardıklarını açıkladılar. Bilim kişilerinin tespit için uygulaladıkları teknik, aynı sinyalin daha sonra meydana gelen üç izinin de takip edilebilmesini sağladı. Art geriye yapılan gözlemler, radyo patlamalarının gizeminin çözülmesine neden olabilecek anahtarlardan birini vermiş oldu.

Gizemli radyo sinyalinin izlenmesinde hizmet alan astrofizikçi Shivani Bhandari, yaptıkları çalışmanın süratli radyo patlamalarının kaynağı olan galaksilere bakmak için kıymetli bir ipucu sunduğunu söyledi. 

Süratli radyo patlamaları birinci olarak 2007 yılında keşfedildi. 2007’deki keşfin akabinde bilim kişileri, bu radyo patlamalarına neyin neden olduğunu bulmak için ağır bir çalışma içerisine girdiler. Yapılan çalışmalar sırasında süratli radyo patlamalarına neyin neden olduğu bulunamadı lakin birtakım varsayımlar ortaya atıldı. Bilim kişileri, süratli radyo patlamalarına nötron yıldızlarının, kara deliklerin, pulsalar ve eşlikçi yıldızlarının, yıldırım denilen bir yıldız tipinin yahut nötron yıldızlarının çarpışmasının sebep olabileceğini düşünüyorlar. 

Birinci sefer tekrar eden radyo patlaması keşfedildi

Süratli radyo patlamalarının birden fazla tek seferlik sinyallerdir. Ama geçtiğimiz aylarda tekrar eden süratli radyo patlamaları tespit edildi. Art geriye iki süratli radyo patlaması tespit eden bilim kişileri, başkaca radyo patlamalarının mahallini de tespit ettiler. 

Yapılan çalışma sırasında tekrarlayan iki radyo patlamasının birbirinden farklı iki galaksiden ve galaksilerin farklı nahiyelerinden geldiği anlaşıldı. Ama iki farklı galaksiden gelmekle birlikte iki radyo patlamasının ortak bir noktası de var: Her ikisi de ağır yıldız oluşumuna sahip ortamlardan geliyor.

Tekil dört radyo patlamasının noktaları tespit edildi

Avustralya’da bulunan Memleketler arası Ilmî ve Endüstriyel Araştırmalar Organizasyonu’ndan (CSIRO) bilim kişileri, Australian Square Kilometre Array Pathfinder isimli radyo teleskobunu tekrar eden iki radyo patlamasının akabinde dört tane de tekrar etmeyen radyo patlamasını takip edebildiler.

Bu dört tekil radyo patlaması Dünya’dan milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki galaksilerden geliyor. Bu arada olan kesimlerdeki tekil yıldızların radyo teleskoplarıyla dahi seçilmesi imkansızdır. Bu nedenle bilim insanlarının kullandıkları teknik, tek bir nesneyi tanımlamak için yerinde değil. Lakin radyo patlamalarının meydana geldiği ortam hakkında bilgile elde etmek için yararlı. 

Araştırmacılardan Shivani Bhandari, “Tam olarak noktası belirlenmiş süratli radyo patlamaları, kendi galaksilerinin eteklerinden geliyor. Bu durum radyo patlamalarının harika kütleli kara deliklerle ilgisi olma mümkünlüğünü ortadan kaldırdı” dedi. 

Bilim kişileri, radyo patlamalarının meydana geldiği dört galaksinin Samanyolu’na çok benzediğini açıkladılar. Tekrarlayan süratli radyo patlamalarının kaynağı üzere görünen iki galaksiyle karşılaştırıldığında, tekil radyo patlamalarının kaynağı olan dört galaksi nispeten büyük ve epeyce değerli orantıda yıldız oluşumuna konut sahipliği yapıyorlar. 

Radyo patlamalarının kaynağının yıldız oluşumunun fazla olduğu galaksiler olduğunun belirlenmesi, radyo patlamalarının ortaya çıkmalarına dair mümkün senaryoların sayısının düşmesine neden oluyor. Fakat yeniden de hala ortada keşfedilecek modeller var. 

CSIRO’da astrofizikçi olan Elaine Sadler, “Beyaz cüceler yahut nötron yıldızları üzere kompakt nesnelerin birleşmesi yahut bu çeşit birleşmeler tarafından oluşturulan magnetarlar üzere modeller daha yeterli ihtimaller olarak görünüyor” dedi. 

Gökbilimciler, bu yılın başında Samanyolu’nda bulunan bir magnetarın, süratli radyo patlamalarına benzeri biçimde sinyal yollaması, magnetarların radyo patlamalarının kaynağı olması yanındaki görüşleri kuvvetlendiriyor.

Süratli radyo patlamalarına neyin sebep olduğuna dair kesin bir açıklama yapılabilecek bir noktaya şimdi varılamadı. Bilim kişileri, çalışmanın bir bina inşa ederken tuğlaların üst üste yerleştirilmesi üzere adım adım ilerleyeceğini belirttiler. Süratli radyo patlamaları hakkında yapılan yeni çalışma, bu meydana dair gizemin çözülmesi için önemli bir adım olarak görülebilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir