Mars’taki Volkanik Akımlar Lav Yanına ‘Çamur’ Olabilir

Memleketler arası bilim kişilerinin oluşturduğu ekip, Kızıl Gezegen'de birebir Dünya'daki üzere erimiş kaya değil de çamur püskürten yanardağların nasıl göründüğüyle ilgili çalışmalar yapıyordu.

Gezegende akışkan çamurun simülasyonunun kaynayan bir diş macunu üzere hareket ettiği ve aşikâr kurallar altında bu akışkan çamurun zıplamaya başladığı, Mars koşullarının yaratıldığı örtük bir ortamda yapılan deneyde görüldü. Yapılan çalışmalara nazaran Mars yüzeyindeki bu yapışkan unsur, Hawaii'nin Kilauea Yanardağ'ında bulunan “pahoehoe” ismi verilen lav tipini anımsatıyor.

'Lav mı, Çamur mu Emin Olamıyorduk'

Araştırma sonuçlarının Kızıl Gezegen üzerine yapılan birtakım araştırmaları daha karmaşık hale getirebileceğini belirten Çek Bilim Akademisi'nden Dr. Petr Broz, “Uzaydan bakıyorsunuz ve gördüğünüz şeyin çamur mu yoksa lav akıntısı mı olduğundan emin olamıyorsunuz. Gezegende o maddeyi inceleyecek bir jeolog olmadan bunu anlamak zor” dedi.

Mars'taki çamur volkanlarına uzun vakittir kuşkuyla yaklaşan Dr. Broz, dünyada lav akıntılarının donarak konik formlar oluşturduğu bilindiği halde Mars'taki misal formların farklı formlar olabileceğini kanıtlamak üzere yıllardır çalışmalarını sürdürüyordu.

Mars'taki çamura benzeyen hususun gezegendeki ölçüsüz soğuk ve alçak basınçlı hava koşullarında nasıl davrandığını araştırmak üzere çalışmalara başlayan Broz'u, İngiltere'deki Açık Üniversite'den Dr. Manish Patel, ekibiyle bir araya getirdi. Dr. Patel ve ekibi, Mars koşullarını oluşturdukları hususî bir haznede, uzaya gönderilecek ekipmanları test ediyor.

Kumdan bir rampa oluşturan araştırmacılar, Mars'taki akışkan çamurun bir benzerini buraya döktüler. “Dünya koşulları” altında, bu çamurun doğrusal bir akışkanlıkla hareket etmesi düşünülüyordu. Gelgelelim Mars koşullarında çamurun lif lif ve çentikli loplar halinde hareket ettiği görüldü.

'Alçak Basınç Yüzünden Su Buharlaşıp Donuyor'

Bu durum, Dünya'dakinden yaklaşık 150 kat düşük olan alçak basıncın suyu çok çabuk buharlaştırması, kaynatması ve ahir dondurması nedeniyle oluşuyor. Petr Broz bu durumla ilgili olarak “Akışkan sıvının yüzeyi kuruyor, ama içi likit kalıyor. Yani dış yüzey bir vade akışkanlığını kaybediyor, gelgelelim sonra içeriden gelen momentum (hareket gücü) derideki zayıf noktaları delerek yüzeye çıkıyor ve husus bir mühlet daha akışkan oluyor” diyor.

Nature Geoscience mecmuası, ekip araştırmasının birinci sonuçlarını yayımladı. Lakin birinci raporda, Mars'taki sıcak periyotların taklit edildiği araştırmanın sonuçlarında mahal almadı. Kızıl Gezegen'in birtakım kesimlerinde sıcaklığın 20 noktaya çıktığı kısa periyotlar oluyor. Bu senaryoda ise çamurun kuvvetli biçimde kaynadığı ve yer üzerinde adeta zıpladığı görüldü.

Bu çalışmayla Petr Broz, bilim beşerlerine gezegenler hakkında çalışırken, fizikî süreçlerin bazen beklenmedik sonuçlar doğurabileceğini de hatırlattığını söyledi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir